Γενικά στοιχεία Ιστορίας

Η ιστορία του Δήμου Φαιστού έχει τις ρίζες της στους προϊστορικούς χρόνους, καθώς στην ευρύτερη περιοχή του Δήμου έχουν μέχρι σήμερα αποκαλυφθεί ιδιαίτερα σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα με πρωτεύον το μινωικό ανάκτορο της Φαιστού, τον αρχαιολογικό χώρο του Κομμού και της Αγίας Τριάδας, ενώ πολυπληθείς είναι οι πρωτομινωικοί θολωτοί τάφοι που έχουν ανασκαφεί στην περιοχή της Μονής Οδηγήτριας. Έντονη όμως παρατηρείται η ανθρώπινη δραστηριότητα, όχι μόνο στην πεδιάδα της Μεσσαράς όπου άκμασε ο μινωικός πολιτισμός, αλλά και στη περιοχή του Ζαρού λόγω του φυσικού πλούτου και της ύπαρξης των πηγών του Βοτόμου.

 

Το πρώτο ανάκτορο στη Φαιστό χτίστηκε περίπου το 2.000π.Χ. η οποία αποτελεί τη δεύτερη σημαντικότερη πόλη της Κρήτης μετά την Κνωσό, τοποθετούμενη στα νοτιοδυτικά του νομού Ηρακλείου, νότια του ποταμού Γεροποτάμου και του αρχαίου Ληθαίου, περιβαλλόμενο από τους ορεινούς όγκους του Ψηλορείτη, των Αστερουσίων και των Λασιθιώτικων βουνών. Η Φαιστός υπήρξε κυρίαρχο οικονομικό, διοικητικό και θρησκευτικό κέντρο, εποπτεύοντας την εύφορη πεδιάδα της Μεσσαράς και ελέγχοντας τα αρχαία λιμάνια των Ματάλων και του Κομμού. Το 1.700π.Χ. ο ισχυρός σεισμός που σημειώθηκε ισοπέδωσε το ανάκτορο το οποίο ξανακτίστηκε αμέσως, ωστόσο σε αυτό το σημείο η Φαιστός παύει να αποτελεί το διοικητικό κέντρο της περιοχής, καθώς αυτό εγκαθίσταται πλέον στη γειτονική Αγία Τριάδα, παραμένοντας όμως το θρησκευτικό και λατρευτικό κέντρο της νότιας Κρήτης. Μετά από άλλη μία καταστροφή το 1.450π.Χ, η πόλη της Φαιστού συνεχίζει να ακμάζει μέχρι τον 1ο π.Χ αιώνα, οπότε καταστρέφεται από τη γειτονική Γόρτυνα.

 

Ο μινωικός ανακτορικός πολιτισμός αναπτύχθηκε και στην περιοχή του Κομμού η οποία εντοπίζεται στην παραλία των Πιτσιδίων, βόρεια των Ματάλων και υπήρξε σημαντικό λιμάνι των ανακτορικών κέντρων της Φαιστού και της Αγίας Τριάδας από το 1.650 έως το 1.250π.Χ. Η πόλη στον Κομμό ιδρύθηκε γύρω στο 2.000π.Χ., όπου εντοπίζεται ένας προϊστορικός μινωικός λιμενικός οικισμός κι έχει ανακαλυφθεί ένα μεγάλο ανάκτορο στα ερείπια του οποίου τον 14ο αιώνα μ.Χ. ιδρύθηκε ένα εξίσου μεγάλο ανακτορικό κτίριο απ’ όπου ξεκινά μια πλακοστρωμένη λεωφόρος που πιθανόν κατέληγε στη Φαιστό.

 

Κατά την αρχαία ελληνική και ρωμαϊκή περίοδο παρουσιάζουν ιδιαίτερη ακμή οι πόλεις Βοίβη (σημερινή Πόμπια στις Μοίρες) και Λασσαία (ο σημερινός Χρυσόστομος στους Καλούς Λιμένες), ενώ την ίδια εποχή λειτουργεί Ασκληπιείο στην Αγία Κυριακή της Μονής Οδηγητρίας όπου εκτός από τους κτιστούς θολωτούς πρωτομινωικούς τάφους, υπάρχουν και τεράστιοι λαξευτοί θαλαμοειδείς τάφοι της Ελληνορωμαϊκής περιόδου.

 

Κατά τη μινωική περίοδο κατοικούνται και δραστηριοποιούνται οι οικισμοί Καλαθιανά, Κούρτες όπου υπάρχουν ευρήματα θολωτών τάφων και τάφων υστερομινωικής, πρωτογεωμετρικής και γεωμετρικής εποχής (1400- 800π.Χ.), ενώ στη θέση του οικισμού Ζαρού πιθανολογείται ότι βρισκόταν η αρχαία πόλη Βήνη, η οποία ακμάζει αργότερα, κατά την κλασσική και ελληνιστική περίοδο. Στη συνέχεια, η αρχαία Βήνη εμφανίζεται υποτελής της Γόρτυνας, γεγονός το οποίο συνδέεται με τις ανάγκες της αρχαίας Γόρτυνας σε νερό και τη διεκδίκηση της εκμετάλλευσης των πηγών του Βοτόμου. Η περιοχή εξακολουθεί να κατοικείται τη ρωμαϊκή περίοδο, όπου δημιουργείται ρωμαϊκό υδραγωγείο στη θέση «Στέρνα» και υπόγειο δίκτυο μεταφοράς νερού στη Γόρτυνα, αποδεικνύοντας την ισχυρή σύνδεση της περιοχής του Ζαρού με τη ρωμαϊκή Γόρτυνα, ακόμα και μέχρι τον 8ο αιώνα μ.Χ. Στη συνέχεια η περιοχή εκχριστιανίζεται και έως τον 12ο αιώνα φαίνεται να διαμορφώνεται το δίκτυο των βασικών οικισμών της σημερινής δημοτικής ενότητας του Ζαρού.

 

Κατά τη βυζαντινή και βενετική περίοδο ακμάζουν τα μοναστήρια της Οδηγήτριας και των Απεζανών τα οποία αποτέλεσαν μεγάλα θρησκευτικά, πνευματικά και καλλιτεχνικά κέντρα, ενώ κατά το ίδιο διάστημα ακμάζει και ο ασκητισμός στα ερημητήρια της περιοχής του Αγιοφάραγγου. Στη βενετσιάνικη περίοδο γνώρισαν ακμή και τα μοναστικά κέντρα του Βαρσαμόνερου και του Βροντησίου στο Ζαρό, ωστόσο ακολούθησε η παρακμή στα χρόνια της κατάκτησης του νησιού από τους Τούρκους το 1669. Σε όλες τις περιοχές του Δήμου σημειώνονται πλήθος διωγμών αλλά παράλληλα και επαναστατικών κινημάτων από τους κατοίκους των οικισμών, ενώ παράλληλα αναδεικνύονται κορυφαίοι αγωνιστές της κρητικής επανάστασης. Οι κάτοικοι γνώρισαν εξίσου σκληρούς διωγμούς κατά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, με χαρακτηριστικό το ολοκαύτωμα των Βοριζίων, οικισμός που καταστράφηκε ολοσχερώς εξαιτίας της έντονης αντιστασιακής δράσης. Στην περιοχή της Οδηγητρίας, οι Γερμανοί κατασκεύασαν τεράστια οχυρωματικά έργα προκειμένου να ελέγχουν το Λυβικό πέλαγος, ενώ τον Ιούνιο του 1942 εκτέλεσαν 9 σημαίνοντες κατοίκους των Μοιρών, μεταξύ των οποίων και τον πρόεδρο της κοινότητας, ως αντίποινα για την εξόντωση του προδότη Δαμάσκου από την αντάρτικη ομάδα του Πετρακογιώργη. Το Τυμπάκι καταστράφηκε κατ’ επανάληψη από τις μονάδες της κατοχής, ενώ τα γεγονότα του σαμποτάζ στο αεροδρόμιο του Καστελίου μαρτυρούν τον δυναμικό αγώνα των κατοίκων κατά των ναζί.

 

Τα Βορίζια, όπως επίσης το Τυμπάκι, το Μαγαρικάρι και οι Καμάρες ανήκουν στο Δίκτυο Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών 1940-1945 «Ελληνικά Ολοκαυτώματα», μια αστική εταιρία μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, η οποία έχει ως σκοπό τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης των θυμάτων του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και της συνεισφοράς του ελληνικού λαού στον αγώνα κατά του ναζισμού και φασισμού.

Facebook Δήμου Φαιστού (80)
 (82)
 (79)
Κέντρο Δια Βίου Μάθησης Δήμου Φαιστού (81)
 (75)
 (76)
 (59)
 (78)
 (68)
 (63)
 (60)
 (71)
 (74)
 (70)
 (62)
 (65)
 (66)
 (64)